चीन भ्रमणका क्रममा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीविरुद्ध चीनमै रहेका नेपालीले नारा-जुलुस गरेको भन्दै एउटा भिडियो सामाजिक संजालमा फैलाइएको छ । तर, उक्त भिडियोलाई रुजू गर्दा प्रधानमन्त्रीविरुद्ध चीनमा नारा-जुलुस भएको जानकारी गलत देखियो ।   

दाबी समीक्षा

It's News Time नामक टिकटक आइडीमा पोस्ट गरिएको भिडियोमा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको एउटा तस्बिर जोडिएको छ । साथै केही मानिसहरुबीच असहज परिस्थिति सृजना भएको दृश्य पनि भिडियोमा देख्न सकिन्छ । 

यही भिडियोको क्याप्सन र अडियोमा ‘चीन पुगेका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीविरुद्ध चीनमै रहेका रहेका नेपालीले नारा-जुलुस गरेको’ दाबी गरिएको छ ।

२०२४ डिसेम्बर ५ मा पोस्ट गरिएको दाबीसहितको सामग्रीमा ५ हजारभन्दा बढी टिकटक प्रयोगकर्ताले रियाक्ट गरिसकेका छन् । यो भिडियो सामाजिक संजाल प्रयोगकर्ताहरु माझ अझै द्रुत गतिमा फैलिरहेको छ । 

के चीनमा प्रधानमन्त्रीविरुद्ध नेपालीहरुबाट नारा-जुलुस भएको साँचो हो त ?  भिडियोको वास्तविक सन्दर्भ पत्ता लगाउन हामीले तथ्यजाँच गर्‍यौँ ।

तथ्यजाँच: हङकङ पुरानो भिडियोसँग जोडियो गलत दाबी

प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले २०८१ मंसिर १७-२० सम्म चीनको औपचारिक भ्रमण गरे । प्रधानमन्त्री ली छ्याङको मैत्रीपूर्ण निमन्त्रणामा चीन पुगेका प्रधानमन्त्री ओलीको चारदिने भ्रमण बेइजिङ केद्रीत थियो । यही सन्दर्भमा प्रधानमन्त्री ओलीविरुद्ध चीनमै रहेका नेपालीले नारा-जुलुस गरेको भन्दै एउटा भिडियो फैलाइएको छ । 

भिडियोको जाँचका क्रममा हामीले सबैभन्दा पहिले दाबीसहितको भिडियोबाट केही स्क्रिनसट तस्बिरहरु निकाल्यौँ । ती तस्बिरहरुलाई गुगल लेन्समा जाँच गर्दा The Telegraph एक्स ह्यान्डल मा पोस्ट गरिएको पुरानो भिडियो भेटियो । 

२०२० सेप्टेम्बर ७ मा पोस्ट गरिएको उक्त भिडियो र प्रधानमन्त्रीविरुद्ध चीनमा नारा-जुलुस भएको दाबीसहित पोस्ट गरिएको भिडियोमा समानता देख्न सकिन्छ । 

हङकङ प्रहरीले १२ वर्षीया बालिकालाई निर्मम तवरले जमिनमा लडाएर र पक्राउ गरेको जानकारी टेलिग्राफ संचार माध्यम telegraph.co.uk प्रकाशित समाचारमा उल्लेख छ ।

उक्त समाचार अनुसार हङकङस्थित संसदीय निर्वाचनको विरोधमा भएको प्रदर्शनमा सहभागि भएकी ती बालिकालाई ‘कोरोना भाइरस कालको सामाजिक दूरी नियमहरू’ उल्लङ्घन गरेको आरोप लगाइएको थियो ।

भिडियोको थप जाँचका क्रममा हामीले ‘Hong Kong Police Tackled 12-year Old Girl Arrested’ वाक्यांशलाई सर्च गर्‍यौँ । जाँचको नतिजास्वरु South China Morning Post को युट्युब च्यानल SCMP Clips उक्त भिडियो फेला पर्‍यो ।

२०२० सेप्टेम्बर ८ मा पोस्ट गरिएको भिडियोमा पनि सरकार विरोधी र्‍यालीमा १२ वर्षीया बालिकालाई हङकङ प्रहरीले पक्राउ परेको जानकारी दिइएको छ ।

हङकङ घटनाको सोही भिडियोमा द गार्डियन Guardian News लगायतका थुप्रै संचार माध्यममा पोस्ट गरिएको छ । तर, यो भिडियो नेपालका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको चीन भ्रमणसँग सम्बन्धित छैन ।

फेला परेको भिडियो प्रधानमन्त्री ओली चीन भ्रमणमा जानुभन्दा चार वर्षअघि नै इन्टरनेटमा पोस्ट गरिएको देखिन्छ । 

अर्कोतर्फ सामाजिक संजालमा फैलाइएको दाबीलाई प्रमाणित गर्ने कुनैपनि तथ्य-प्रमाण फेला परेनन् । पुरानो र अर्कै सन्दर्भको दृश्यलाई प्रधानमन्त्रीको चीन भ्रमणसँग जोडेर गलत जानकारी पोस्ट गरिएको देखियो ।

निष्कर्ष

चीन भ्रमणमा रहेका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीविरुद्ध चीनमै रहेका नेपालीले नारा-जुलुस गरेको दाबी गलत छ । २०२० सेप्टेम्बरमा हङकङ प्रहरीले सरकार विरोधी र्‍यालीमा सहभागि भएको आरोपमा १२ वर्षीया बालिकालाई पक्राउ परेको थियो । सोही पुरानो र फरक भिडियोलाई प्रधानमन्त्री ओलीको चीन भ्रमणसँग जोडेर सामाजिक संजालमा फैलाइएको छ ।