प्रदर्शनकारी युवाहरु सिंहदरबारभित्रै प्रवेश गरेको भन्दै एउटा भिडियो सामाजिक संजालमा पोस्ट गरिएको छ । तर, भिडियोलाई रुजू गर्दा प्रदर्शनकारी युवाहरु सिंहदरबारभित्र प्रवेश गरेको दाबी भ्रामक रहेको देखियो । 

दाबी समीक्षा

Vlog Lanka Pandey नामक टिकटक आइडीमा पोस्ट गरिएको भिडियोमा प्रदर्शनकारी युवाहरु आक्रोशित भएको दृश्य देख्न सकिन्छ । साथै प्रहरीहरु पनि दलबलका साथ छेवैमा तैनाथ देखिएका छन् । २०२४ सेप्टेम्बर १४ मा पोस्ट गरिएको भिडियोमा लेखिएको छ- ‘युवाहरु सिहदरबार भित्र प्रवेश’ ।

के प्रदर्शनकारी युवाहरु सिंहदरबारभित्र प्रवेश गरेका हुन् त ? प्रदर्शनकारी र प्रहरीबीच झडप हुनै लागेको भिडियोको वाक्तविकता पत्ता लगाउन हामीले तथ्यजाँच गरेका छौँ ।

तथ्यजाँच: प्रदर्शनकारी भद्रकालीमै रोकिएका थिए 

सिंहदरबार नेपालकै प्रमुख प्रशासनिक केन्द्र हुनुका साथै कुनैपनि किसिमको विरोध प्रदर्शनका लागि निषेधित क्षेत्र हो । यही अवस्थामा प्रदर्शनकारी युवाहरु सिंहदरबारभित्रै प्रवेश गरेको भन्ने जानकारी अत्यन्तै संवेदशनशील छ । 

दाबीसहित पोस्ट गरिएको भिडियोको जाँचका क्रममा हामीले Nepal One HD  युट्युब च्यानलमा पोस्ट गरिएको भिडियो फेला पर्‍यो । २०२४ सेप्टेम्बर १ मा पोस्ट गरिएको भिडियोको शिर्षकमा लेखिएको छ- ‘आन्दोलनकारीमाथि लाठी चल्यो आज, अबको आन्दोलन निर्णायक सहकारी पिडीतलाई राज्यको दमन’ । 

फेला परेको भिडियोका केही दृश्यहरु र प्रदर्शनकारी युवाहरु सिंहदरबारभित्र प्रवेश गरेको दाबीसहित पोस्ट गरिएको भिडियोमा समानता देख्न सकिन्छ ।   

युवा प्रदर्शनकारी र प्रहरीबीच झडप भएको स्थलको जाँच गर्न हामीले गुगल म्यापको सहायता लियौँ । सबैभन्दा पहिले काठमाडौँमा प्रदर्शनहरु भइराख्ने स्थहरुको जाँच गर्‍यौँ । यही क्रममा गुगल म्यापको स्ट्रीट भ्यूमा काठमाडौँस्थित भद्रकारीको दृश्य नियाल्दा दाबीसहित पोस्ट गरिएको भिडियोसँग मिल्दो देखियो ।     

फेला परेको नतिजाका आधारमा हामीले ‘सहकारी पीडित र प्रहरी झडप’ ‘भद्रकाली’ लगायतका वाक्यांशलाई जाँच गर्‍यौँ । जाँचको नतिजास्वरुप सेतोपाटी (setopati.com), अनलाइन खबर (onlinekhabar.com) लगायतका संचार माध्यममा प्रकाशित समाचारहरु फेला परे ।

२०८१ भदौ १६ गते प्रकाशित दुबै समाचार अनुसार नेपालका विभिन्न सहकारीबाट बचत फिर्ता नपाएका पीडितहरुले काठमाडौँमा प्रदर्शन गरेका थिए । रत्नपार्कबाट र्‍यालीसहित सिंहदरबारतर्फ अघि बढेका सहकारी पीडित र प्रहरीबीच भद्रकालीमा असहज परिस्थिति सृजना भएको थियो ।

समाचार अनुसार सिंहदरबार अगाडिसम्म पुग्ने भन्दै अगाडि बढेका आन्दोलनकारी प्रहरीको बल प्रयोगबाट भद्रकालीबाटै तितरबितर भएका थिए । 

फेला परेका तथ्यहरुबाट के प्रष्ट हुन्छ भने दाबीसहितको सामाजिक संजालमा फैलाइएको भिडियो सिंहदरबारभित्रको होइन । भद्रकालीबाटै तितरबितर भएका प्रदर्शनकारीको दृश्य जोडेर गलत दाबी पोस्ट गरिएको छ ।

निष्कर्ष

प्रदर्शनकारी युवाहरु सिंहदरबारभित्र प्रवेश गरेको दाबी गलत छ । २०८१ भदौ १६ गते  रत्नपार्कबाट हदरबारतर्फ अघि बढेका सहकारी पीडितहरुको प्रदर्शनलाई प्रहरीले भद्रकालीमै हस्तक्षेप गरेको थियो । सोही सन्दर्भको भिडियो जोडेर गलत दाबी सामाजिक संजालमा फैलाइएको देखियो ।