नेपाल र भारतबीच युद्ध सुरु भएको भन्दै केही पोस्टहरु सामाजिक संजालमा पोस्ट गरिएको छ । तर, दाबीसहितका पोस्टहरुलाई रुजु गर्दा त्यस्ता पोस्टहरु भ्रामक रहेको तथ्य फेला परेको छ ।
दाबी समीक्षा
Bibshabohra नामक टिकटक आइडीमा पोस्ट गरिएको भिडियोमा गोली चलिरहेको आवाज सुन्न सकिन्छ । ३० अप्रिल २०२५ मा पोस्ट गरिएको सामग्रीलाई ६२ हजारभन्दा बढीले हेरिसकेका छन् भने ४ हजारभन्दा बढी टिकटक प्रयोगकर्ताले लाइक गरिसकेका छन् ।
दाबीसहितको भिडियो कतै ग्रामीण ठाउँको जस्तो देखिन्छ । भिडियोलाई नियाल्दा त्यहाँ सडक देख्न सकिन्छ र ब्याकग्राउन्डमा गोली चलेको आवाज सुन्न सकिन्छ । साथै, क्याप्सनको ह्याजट्यागमा #धार्चुलासीमानाका लेखिएको छ ।
के साच्चै नेपाल र भारतबीच युद्ध सुरु भएको हो त ? भिडियोको वास्तविकता पत्ता लगाउन हामीले तथ्यजाँच गरेका छौँ ।
तथ्यजाँच: अतिरंजित आजावमा गलत दाबी जोडियो
हामीले सबैभन्दा पहिले दाबी गरिएको भिडियोलाई पोस्ट गर्ने TikTok खातालाई नियाल्यौँ। सो खातामा व्यक्तिगत मनोरञ्जनात्मक सामग्रीहरू मात्रै देखिन्छन्, र यो न त कुनै समाचार संस्था हो न त प्रमाणित (verified) खाता।
भिडियोको क्याप्सनमा प्रयोग गरिएको ह्याशट्याग #dharchulasimanaka बाट अनुमान गर्दा यो सामग्री दार्चुला जिल्लासँग सम्बन्धित हुन सक्छ। त्यसैले, हामीले दार्चुला र सीमावर्ती क्षेत्रमा भएका पछिल्ला समाचारहरू अध्ययन गर्यौँ। तर नेपाल–भारतबीच युद्ध सुरु भएको भन्ने कुनै प्रमाण वा आधिकारिक समाचार भेटिएन।
भिडियोमा प्रयोग गरिएको आवाज (audio) लाई जाँच र विश्लेषण गर्दा, त्यसको मूल स्रोत नेपालसँग सम्बन्धित नभएको र त्यो पुरानो तथा अतिरञ्जित सामग्री भएको पुष्टि भयो ।
पछिल्लो समय, भारत–पाकिस्तानबीचको तनाब फेरि तीव्र बनेको छ । जसको मुख्य कारण जम्मु–कश्मीरमा भएको आतंकी हमला हो। २२ अप्रिल २०२५ मा जम्मु–कश्मीरको पहलगाममा आतंकवादी हमलामा २६ जना हिन्दू पर्यटक मारिएका थिए । भारतले यस हमलाको दोष पाकिस्तान समर्थित आतंकी समूहहरूलाई दिएको थियो ।
भारतले ७ मे २०२५ मा भारतले ‘अप्रेसन सिंदूर’ मार्फत पाकिस्तान र पाकिस्तान-नियन्त्रित कश्मीरमा रहेका आतंकवादी शिविरहरूमा मिसाइल हमला गरेको छ । अर्कोतर्फ पाकिस्तानले यसलाई युद्धको कार्य भनेको छ र जवाफी कारबाहीको चेतावनी दिएको छ ।
निष्कर्ष
उपलब्ध प्रमाणहरूका आधारमा, सामाजिक सञ्जालमा फैलाइएको ‘नेपाल–भारत युद्ध सुरु भयो’ भन्ने दाबी पूर्णतः गलत छ । नेपालसँग सम्बन्धित नभएको र त्यो पुरानो तथा अतिरञ्जित आवाज सामग्रीलाई गलत दाबीसँग जोडेर सामाजिक संजालमा फैलाइएको देखियो ।
