पछिल्लो समय सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमा कान्तिपुर दैनिकको समाचार भन्दै एउटा तस्बिर निकै सेयर भइरहेको छ । उक्त तस्बिरमा "रास्वपा समर्थकद्वारा पार्टी परित्याग गर्नेको संख्या ८ हजार नाघ्यो" भन्ने मुख्य शीर्षक राखिएको छ । समाचारमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का समर्थकहरुले पार्टी परित्याग गर्ने क्रम तीव्र रुपमा बढेको र यो संख्या ८ हजार नाघेको दाबी गरिएको छ ।

सन् २०२६ जुन ३ मा फेसबुकमा 'Laxman Dhami' नामक प्रयोगकर्ताले सेयर गरेको पोस्टमा हालसम्म ४११ लाइक्स र ६२ भन्दा बढी कमेन्ट आइसकेका छन् । त्यसैगरी, २०२६ जुन ५ मा 'Rai Namni' नामक अर्का प्रयोगकर्ताले समेत सोहि तस्बिरलाई सेयर गरेको देखिन्छ । यो पोस्ट विभिन्न सामाजिक सञ्जालका ग्रुपहरुमा समेत शृङ्खलाबद्ध रूपमा सेयर भइरहेको छ । [अर्काइभ १] [अर्काइभ २]

तर, के साँच्चै कान्तिपुरले त्यस्तो समाचार छापेको हो त? वास्तविकता पत्ता लगाउन हामीले यसको तथ्य जाँच गरेका छौँ ।

तथ्यजाँच

सबैभन्दा पहिला हामीले उक्त भाइरल तस्बिरलाई नियालेर हेर्‍यौँ । पत्रिकाको पहिलो पृष्ठ दाबी गरिएको उक्त तस्बिरमा हाम्रो नजर त्यहाँ राखिएको मितिमा गयो । त्यहाँ नेपाली मितिमा ‘मंगलबार, असार ३, २०८१’ र अङ्ग्रेजीमा ‘Tuesday, June 17, 2025’ लेखिएको छ । दुई फरक वर्षका मितिहरु एउटै संस्करणमा हुनुले यो तस्बिर सम्पादन गरिएको हो भन्ने प्रारम्भिक प्रमाण दिन्छ ।

त्यसपछि हामीले उक्त समाचारको भित्री दाबीहरुको अध्ययन गर्‍यौँ । समाचारमा कुनै अज्ञात 'सार्वजनिक तथ्याङ्क' लाई उद्धृत गर्दै हालसम्म करिब ८ हजार जनाले सदस्यता त्यागेको वा सक्रिय संलग्नता अन्त्य गरेको भनिएको छ । तर, समाचारमा कुनै पनि आधिकारिक स्रोत वा व्यक्तिको नाम खुलाइएको छैन ।‍

हामीले भाइरल तस्बिरको लेआउट र सक्कली कान्तिपुर दैनिकको लेआउट तुलना गर्‍यौँ । भाइरल तस्बिरको अङ्ग्रेजी मितिमा उल्लेख भएको जुन १७, २०२५ को कान्तिपुरको सक्कली पहिलो पृष्ठ हेर्दा दाबी गरिएको तस्बिरसँग कुनै मेल खाँदैन । जुन १७, २०२५ को कान्तिपुरको आवरण पृष्ठको मुख्य समाचार नै फरक छ । उक्त दिनको मुख्य शीर्षक "आलमको (अ)न्यायमा न्याय परिषद्को मौनता" रहेको छ ।

यसबाहेक, हामीले कान्तिपुरको आधिकारिक वेबसाइटको अभिलेखमा उक्त शीर्षकको समाचार भए/नभएको एकिन गर्‍यौँ । तर, वेबसाइटमा हालसम्म उक्त शीर्षक र प्रकृतिको कुनै पनि समाचार प्रकाशित भएको फेला परेन ।

अर्को तर्फ राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको सदस्यताबारे सत्यतथ्य बुझ्न हामीले अन्य समाचारहरु खोज्यौँ । मिति २०८३ जेठ २४ गते 'नयाँ पत्रिका' दैनिकमा प्रकाशित समाचार अनुसार, रास्वपाका संगठित सदस्यको संख्या घट्नुको साटो बढिरहेको देखिन्छ । नयाँ पत्रिकाको समाचारको शीर्षक छ — "पाँच लाख नाघे रास्वपाका संगठित सदस्य, दैनिक दुई हजार थपिँदै" । उक्त समाचारमा निर्वाचनपछि रास्वपाको सदस्यता लिनेको संख्या उल्लेख्य रूपमा बढेको जनाइएको छ । यस विषयमा सेतोपाटीले पनि समाचार प्रकाशित गरेको छ ।

निष्कर्ष

हाम्रो तथ्यजाँचबाट सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भइरहेको कान्तिपुर दैनिकको 'पहिलो पृष्ठ' को तस्बिर पूर्ण रूपमा नक्कली र भ्रामक रहेको पुष्टि हुन्छ । डिजिटल सफ्टवेयरको प्रयोग गरी कान्तिपुरको अन्य कुनै संस्करणको लेआउटमाथि नक्कली शीर्षक र विवरणहरू राखेर यो तस्बिर तयार पारिएको हो । रास्वपाका ८ हजार समर्थकले पार्टी छाडेको भन्ने दाबी तथ्यहीन छ र कान्तिपुर दैनिकले यस्तो समाचार प्रकाशित गरेको छैन ।