प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन २०८२ मा झापा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ५ बाट विजयी भएका राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का वरिष्ठ नेता बालेन्द्र शाह (बालेन) प्रधानमन्त्री बनेको भन्दै एआई (AI) निर्मित तस्बिरहरू सामाजिक सञ्जालमा भाइरल गराएका हुन् । तर, यो तथ्यजाँच तयार पार्दासम्म बालेन शाह प्रधानमन्त्री नियुक्त भएको भन्ने दाबी पूर्ण रूपमा भ्रामक छ ।

• दाबी: "बालेन शाह प्रधानमन्त्रीमा न्युक्त”
• दाबीमा जोडिएका सामग्री: बालेन शाह प्रधानमन्त्री नियुक्त भएको भनी दाबी गरिएका एआई निर्मित तस्बिरहरू ।
• दाबी भेटिएको माध्यम: फेसबुक (मार्च १०-१२) ।

सन्दर्भ जाँच

मिति २०८२ फागुन २१ गते (मार्च ५, २०२६) सम्पन्न मध्यावधि प्रतिनिधि सभाको निर्वाचनमा झापा-५ बाट रास्वपाका वरिष्ठ नेता बालेन शाह विजयी भएका थिए । निर्वाचनमा उनले पूर्व प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीलाई भारी मतान्तरले पराजित गरेका थिए (बालेन शाह: ६८,३४८ भोट, केपी शर्मा ओली: १८,७३४ भोट) । 

२०८२ पुस १३ गते राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सभापति रवि लामिछाने र बालेन शाहबीच ७ बुँदे सहमति भएको थियो । बालेन र रास्वपाबीच भएको पूर्व सहमति अनुसार रास्वपाले बालेनलाई संसदीय दलको नेता र भावी प्रधानमन्त्रीको रूपमा अगाडि सारेको थियो । उक्त चुनावमा रास्वपाले १६५ प्रत्यक्ष सिटमध्ये १२५ सिटमा भारी हासिल गरेको छ । भारी मतसहितको ऐतिहासिक जितपछि बालेन प्रधानमन्त्री बन्ने पक्काजस्तै भएको यही सन्दर्भलाई लिएर सामाजिक सञ्जालमा यस्ता दाबीहरू पोस्ट भइरहेका छन् ।

तथ्यजाँच

तथ्यजाँचका क्रममा हामीले सबैभन्दा पहिले भाइरल तस्बिरहरूको प्राविधिक परीक्षण गर्‍यौं । तस्बिरमा बालेन शाह, रवि लामिछाने र वर्तमान अन्तरिम प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीलाई देख्न सकिन्छ, जसमा प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले बालेनलाई टीका लगाउँदै गरेको जस्तो दृश्य छ । 

यस्ता प्रकृतिका प्राय: तस्बिरहरू एआई (AI) बाट निर्माण गरिएका हुन्छन् । सो कुराको पुष्टि गर्न हामीले 'Undetectable.ai' र 'ZeroGPT' (zerogpt.com) जस्ता एआई डिटेक्सन टुलहरूको प्रयोग गर्‍यौं । यी टुलहरूको परीक्षणबाट भाइरल तस्बिरहरू वास्तविक नभई आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (AI) द्वारा सिर्जना गरिएका (AI-generated) हुन् भन्ने प्राविधिक रूपमा पुष्टि भएको छ ।

निष्कर्ष

समग्र अनुसन्धानको आधारमा, प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा विजयी भए तापनि बालेन शाह प्रधानमन्त्रीमा नियुक्त भइसकेको भन्ने दाबी भ्रामक छ । चुनावमा पाएको भारी सफलतापछिको उत्साहका बीच सामाजिक सञ्जालमा एआई (AI) को प्रयोग गरी बनाइएका नक्कली तस्बिरहरू राखेर उनलाई प्रधानमन्त्री नियुक्त भएको भन्दै गलत सूचना फैलाइएको हो ।

नतिजाः भ्रामक (AI Generated)